Zit je in een relatief nieuwe, toegewijde relatie, maar vraag je je af of je nog wel verliefd bent op je partner? Merk je dat de passie die ooit zo sterk brandde tussen jullie aan het uitdoven is? Zijn warmte en nabijheid vervangen door conflicten, afstand of verlies van intimiteit? Als dat zo is, kan dat een beangstigende en ontgoochelende ervaring zijn.
Veel mensen denken dat dit soort veranderingen in het ergste geval het einde van hun relatie betekenen, of geloven ze dat ze een fout hebben gemaakt waar ze in het beste geval aan vastzitten. Het zal je misschien verbazen om te horen dat de meeste stellen dit soort ervaringen in de beginperiode van hun relatie meemaken. In feite is het een normale fase in de ontwikkeling van de relatie, en als er effectief mee wordt omgegaan, kan het leiden tot een diepere, meer bevredigende verbintenis.
Dus wat is hier eigenlijk aan de hand en hoe kunnen relaties deze ongemakkelijke verandering overleven?
De fase van de ‘hechtende’ relatie
Net zoals kinderen ontwikkelingsfasen doormaken, blijken volwassen relaties dat ook te doen. In de eerste fasen van een relatie – ook wel de ‘hechtingsfase’ genoemd – ervaren partners een sterke wederzijdse aantrekkingskracht en hebben ze de neiging om elkaar te idealiseren, terwijl ze gemeenschappelijke waarden en compatibiliteitsgebieden ontdekken en zich daarop richten. Koppels kunnen geloven dat ze de ‘perfecte’ partner hebben gevonden, iemand die hen een goed gevoel geeft en wederzijdse acceptatie en adoratie weerspiegelt. Hechtende partners hebben de neiging om veel tijd samen door te brengen, soms tijdelijk met uitsluiting van andere relaties. Deze bindingservaring is nodig om een sterke partnerschapsband te vormen.
Hechting voelt goed, omdat het doet denken aan een positieve relatie tussen moeder en kind, waarbij de baby en soms ook de moeder onvoorwaardelijke liefde ervaren. Als mensen voelen we ons van nature getroost en aangetrokken tot het ideaal van perfecte moederliefde.
Maar na verloop van tijd, als volwassen partners aan elkaar gewend raken, begint één van hen of beiden zich ervan bewust te worden dat ze twee aparte mensen zijn, met verschillende persoonlijkheden en behoeften. Die verschillen kunnen nu in strijd lijken met de romance. Partners kunnen een gevoel van shock of zelfs verraad ervaren, omdat hun voorheen ‘perfecte’ partner nu ideeën of plannen heeft die in strijd lijken te zijn met de gelukzalige samengevoegde eenheid van de hechtingsfase. Dit kan aanvoelen als een grote teleurstelling en is een bron van angst, die er vaak toe leidt dat partners gaan twijfelen aan elkaar en/of aan de wijsheid van hun keuze om samen te zijn. In feite vertegenwoordigt deze ongemakkelijke tijd een overgang naar de volgende fase in de ontwikkeling van een gezond stel: “Differentiatie”.
De ‘Differentiatie’ Relatiefase
Differentiatie begint ongeveer 6 maanden tot 2 jaar na de relatie van een koppel. De taak van differentiatie is dat beide partners zich aanpassen aan het feit dat ze twee afzonderlijke mensen zijn die ook deel uitmaken van een derde relatie – hun partnerschap. De uitdaging is om te leren hoe je je op je gemak voelt als afzonderlijke individuen, met unieke behoeften en persoonlijkheden, binnen een toegewijde relatie. Helaas lopen veel relaties op dit moment stuk, omdat stellen meestal niet goed begrijpen wat er met hen aan de hand is of hoe ze ermee om moeten gaan, behalve dat ze terug willen naar het verleden, omdat het heden niet goed voelt.
Waarom is differentiatie belangrijk?
Gezonde differentiatie is cruciaal omdat het de basis legt voor alle toekomstige fasen van het leven van een stel samen. Het is optimaal voor het welzijn van het stel om succesvol gescheiden te zijn en tegelijkertijd samen te zijn. Je veilig en geaccepteerd voelen als individu en je betrouwbaar en verantwoordelijk voelen voor het partnerschap is waar de grootste voordelen voor het koppel liggen. Problemen ontstaan wanneer een van de partners of beide partners in de hechtingsfase willen blijven, wanneer de ene partner wil gaan differentiëren en de ander gehecht wil blijven, of wanneer beide partners willen differentiëren maar zich niet op hun gemak voelen omdat het niet zo goed ‘voelt’ als hechting en indruist tegen de populaire mythe dat romantische liefde het ideaal is.
Als koppels ondanks de uitdagingen van differentiatie bij elkaar kunnen blijven, is er een grote kans om allebei te begrijpen hoe hun partner echt van hen verschilt en om manieren te vinden om met die verschillen om te gaan en conflicten op te lossen. Een grote uitdaging voor stellen is om te leren hoe ze de onzekerheid en verwarring van deze tijd kunnen verdragen en hoe ze de angst die kenmerkend is voor de overgang naar deze fase van hun relatie kunnen beheersen.
Stellen die in staat zijn om te gaan met het ongemak en de ambiguïteit van de differentiatiefase ontdekken vaak manieren om dieper met hun partner te communiceren over hun eigen behoeften en worden beter in het ondersteunen van hun partner. Uiteindelijk dient gezonde differentiatie zowel de behoeften van het individu als die van de relatie.
Wat te doen als je vastloopt in een vroeg relatiestadium
Zoals gezegd, lopen veel stellen vast in de vroege fasen van differentiatie als ze niet begrijpen wat ze doormaken en/of niet weten hoe ze ermee om moeten gaan. Als er geen oplossing komt, kunnen potentieel goede relaties op dit moment helaas eindigen of vervallen in aanhoudend ongelukkig zijn.
Hier zijn een aantal signalen waar je op kunt letten die erop wijzen dat je relatie tijdens de differentiatie in de problemen zit:
- Je weet niet meer zeker of je van je partner houdt, of andersom, en vraagt je af of je een ‘verschrikkelijke fout’ hebt gemaakt.
- Er is een grote afname in nabijheid en intimiteit tussen jullie twee.
- Het is moeilijk om met je partner over belangrijke zaken of meningsverschillen te praten, zonder dat het gesprek uitmondt in een ruzie of een teruggetrokken stilte.
- Je voelt je ongemakkelijk of haatdragend omdat je partner andere interesses, ideeën, vrienden of activiteiten heeft die jij niet deelt.
- Je voelt je steeds bitterder en bozer tegenover je partner omdat je denkt dat hij of zij je verwaarloost of in de steek laat.
- Een van jullie of jullie beiden heeft moeite om aardig of begripvol te zijn tegen de ander.
- Je voelt je onzeker als je partner tijd bij je weg is.
- Je voelt je ongemakkelijk om jezelf openlijk te uiten tegenover je partner – je gedachten, gevoelens, overtuigingen en behoeften – en raakt overweldigd of sluit je af als je dat doet.
- Als je jezelf wel uit tegen je partner, reageert hij/zij defensief, boos of afwijzend.
- Als je partner moeilijke emoties uit, raak je overweldigd door hun gevoelens en reageer je met angst, boosheid of terugtrekking.
- Als partners weten jullie niet hoe je de omstandigheden kunt creëren die gezonde verandering en groei als koppel ondersteunen.
Van hechting naar een gezonde ‘gedifferentieerde’ relatie
Van hechting overgaan naar gezonde differentiatie is een uitdaging die de meesten van ons nooit is aangeleerd. Het is dus normaal om je verward en gedesoriënteerd te voelen. Het is belangrijk om te onthouden dat de verwarring niet per se negatief is, maar zeker een oproep voor stellen om te leren hoe ze hun communicatie, vertrouwen en nieuwsgierigheid naar elkaar als afzonderlijke mensen kunnen verdiepen. Als jij en je partner vastzitten of pijn hebben en het gevoel hebben dat jullie het wel eens op zouden kunnen geven, kom dan met mij werken. Als een relatiecounselor die de ontwikkelingsfasen van stellen echt begrijpt, kan ik jullie helpen om te leren hoe jullie deze tijd samen kunnen doorkomen, met jullie relatie niet alleen in tact, maar ook sterker.
