Voor jonge kinderen is een veilige hechting zeer belangrijk. De hechtingsstijl laat niet alleen zien hoe we opgroeien, maar ook de manier waarop we in ons latere leven omgaan met relaties. Hechtingsstijlen zijn dan ook een fundamenteel aspect van de menselijke psyche. Door meer te leren over hechtingsstijlen kun je meer te weten komen over jezelf, je partner en je kinderen.
Wat zijn hechtingsstijlen?
Een hechtingsstijl is de manier waarop je als kind gehecht bent. Ben je als kind in een veilige, liefdevolle omgeving opgegroeid dan is dat een veilige hechtingsstijl. Helaas worden niet alle kinderen veilig opgevoed en zullen daardoor problemen hebben met de hechting.
Dit kan verschillende oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld met het gedrag van de ouders te maken hebben, maar ook met andere factoren. Een kindje dat lange tijd in een couveuse ligt kan ook problemen krijgen met de hechting.
Er zijn vier verschillende hechtingsstijlen. We zullen ze hieronder toelichten.
- Veilige hechtingsstijl
- Vermijdende hechtingsstijl
- Ambivalente hechtingsstijl
- Gedesorganiseerde hechtingsstijl
Veilige hechting
De meest ideale situatie is wanneer iemand tijdens de eerste levensfase een veilige hechting heeft. Het kindje zal volledig vertrouwen op de ouders omdat ze hebben laten zien dat je op ze kunt rekenen. Ze bieden troost wanneer nodig, geven aandacht, zorgen voor voldoende voeding en geven het kind genegenheid.
De impact van veilige hechting
Als je als kind een veilige hechtingsstijl hebt ervaren dan ben je op latere leeftijd prima in staat om gezonde relaties op te bouwen. Je weet goed je eigen grenzen aan te geven, hebt een positief zelfbeeld en kunt ook omgaan met conflicten.
Vermijdende hechting
Als ouders in de eerste levensfase weinig aandacht aan hun kind schenken dan zal dat ervoor zorgen dat het kind wantrouwend wordt en afstand zal bewaren. Als een kind aanvoelt dat ouders niet positief op zijn of haar aanwezigheid reageren, of het kind zelfs verwaarlozen, dan zal het kind in de toekomst moeite hebben met hechting. Het kind zal afstandelijk worden en minder makkelijk relaties aangaan om afwijzing te vermijden.
De impact van vermijdende hechting
Voor volwassenen die met een vermijdende hechtingsstijl te maken hebben gehad is het aangaan van intieme relaties niet altijd makkelijk. Deze mensen hebben moeite met zich kwetsbaar opstellen en kunnen afstandelijk overkomen.
Ambivalente hechting
Een ambivalente hechtingsstijl wordt gekenmerkt door een zeer onvoorspelbare opvoeding. In principe is er wel hechting tussen ouder en kind, maar het kind kan niet van de ouders op aan. Het ene moment is alles in huis koek en ei en het volgende moment veranderd de stemming en is er sprake van een grimmiger sfeer. Dit ambivalente gedrag is ook terug te zien in de zorg voor het kind. Het ene moment doen de ouders heel veel met het kind, het volgende moment vergeten ze het kind van school te halen.
De impact van ambivalente hechting
Volwassenen die met de ambivalente hechtingsstijl zijn opgegroeid hebben vaak bevestiging nodig. Omdat ze niet zeker weten of ze van iemand op aankunnen zullen ze aanhankelijk, maar ook bezitterig worden. Hun relaties zijn vaak instabiel en heel intens.
Gedesorganiseerde hechting
Deze onveilige hechtingsstijl is een van de meest kwalijke. In dit geval is er eigenlijk geen hechting tussen het kind en een volwassene. Dit kan gebeuren als ouders verslaafd zijn of als ze kinderen misbruiken of verwaarlozen. Ook kinderen die te vondeling worden gelegd of ter adoptie worden afgestaan kunnen hiermee te maken krijgen. Voor deze kinderen is het op latere leeftijd heel moeilijk om gezonde relaties aan te gaan. In veel gevallen gaan ze die zelfs uit de weg.
De impact van gedesorganiseerde hechting
De impact van de gedesorganiseerde hechtingsstijl is zeer groot. Volwassenen die hier in de hechtingsfase mee te maken kregen vinden het moeilijk om relaties aan te gaan en onderhouden. Ze hebben vaker dan andere mensen last van angststoornissen en een laag zelfbeeld.
De invloed van hechtingsstijlen op het leven
Op jonge leeftijd valt het vaak niet op hoe een kind de hechtingsfase heeft doorgemaakt. Naarmate een kind ouder wordt zal de hechtingsstijl meer naar buiten komen. Het zal bij volwassenen invloed hebben op alle vlakken in het leven.
Intieme relaties
Een van de belangrijkste zaken waarin snel duidelijk wordt welke hechtingsstijl iemand heeft, is in intieme relaties. Mensen die een veilige hechting hebben doorgemaakt zullen niet zoveel moeite hebben met intieme relaties, maar voor de andere hechtingsstijlen is dat een ander verhaal. Het kan leiden tot moeite met het aangaan van relaties, maar ook het opzoeken van grenzen, aangaan van onveilige relaties of heel afhankelijk worden van iemand.
Mentale gezondheid
Hechtingsstijlen kunnen behoorlijke impact hebben op de geestelijke gezondheid van iemand. Dankzij een veilige hechtingsstijl zal iemand meer zelfvertrouwen hebben en mentaal veerkrachtiger zijn. Mensen die met onveilige hechtingsstijlen te maken krijgen kunnen last krijgen van angstklachten, depressie en andere mentale klachten.
Sociale interacties
Voor sommige mensen is het heel makkelijk om sociale contacten aan te gaan en werkrelaties op te bouwen. Mensen met onveilige hechtingsstijlen kunnen daar heel veel moeite mee hebben. Ze hebben bijvoorbeeld moeite om de grenzen aan te geven op hun werk, maar ook om hun punt duidelijk te maken. Daarbij kan er angst zijn om met vreemde mensen te praten.
Hoe weet ik dat ik een onveilige hechtingsstijl heb?
Als volwassene weet je waarschijnlijk niet zo goed meer hoe de eerste jaren van je leven verliepen. Toch zijn er belangrijke signalen dat je een onveilige hechtingsstijl hebt. Dit zijn een aantal van de kenmerken:
- Je hebt weinig zelfvertrouwen – Je hebt het idee dat je nooit goed genoeg of mooi genoeg bent. Het maakt niet uit dat anderen je complimenten geven, je ziet het zelf heel anders.
- Je hebt faalangst – Je wil alles goed doen en bent daardoor een beetje te perfectionistisch. Het kan ervoor zorgen dat je bang bent om te falen.
- Je hebt snel last van stress – Je hebt moeite met nee zeggen en je grenzen aan te geven. Dat zorgt dat je te veel onder druk staat en stress krijgt.
- Je hebt bindingsangst – Je vindt het moeilijk om je aan iemand te binden, meestal uit angst dat die persoon je snel weer zal verlaten.
- Je hebt psychische problemen – Er is een grotere kans op psychische problemen zoals een angststoornis, depressie of andere problemen.
- Je bent verslavingsgevoelig – Mensen die in hun jeugd te maken hebben gehad met onveilige hechting zullen sneller vallen voor een verslaving. Het is goed om je hier bewust van te zijn en snel hulp te zoeken als het toch gebeurd.
Wat je kunt doen om hechtingsstijlen te veranderen
Hechtingsstijlen worden gevormd in de eerste levensfase. Dat is iets waar je eigenlijk niets aan kunt doen. Toch hoef je als volwassene niet zomaar te accepteren dat je opgegroeid bent met een onveilige hechtingsstijl. Er zijn verschillende manieren om de hechtingsstijl te veranderen. Dat kan je helpen in relaties, maar ook in de manier waarop je uiteindelijk zelf met je kinderen omgaat. Dit zijn een aantal therapieën die hierbij kunnen helpen:
- Schematherapie – Een vorm van therapie waarbij je leert patronen herkennen en hoe je die kunt veranderen. Je leert anders te denken en meer naar je innerlijk te luisteren.
- Systeemtherapie – Dit is een therapie waarbij een onbalans in een systeem, het gezin, geëvalueerd wordt. Met behulp van deze therapie vind je je eigen plek.
- Emotion Focused Therapy – Deze therapie richt zich vooral op de belangrijkste behoeften van de mens. Je leert om te gaan met emoties rondom veiligheid, erkenning en verzorging.
